Tuż po opuszczeniu mennicy świeżo wybita moneta ma piękny połysk bez najmniejszych rys, zabrudzeń i przebarwień. Po wejściu do obiegu jej powierzchnia nieodwołalnie zaczyna matowieć, a niekiedy pokrywać się patyną lub korozją Jak zatem dbać o nasze zbiory, by zawsze wyglądały równie pięknie, jak w dniu zakupu?

Jak czyścić monety i medale

Nie istnieje uniwersalny, bezpieczny sposób mycia monet. Większość zabrudzeń można usunąć wodą z ewentualnym dodatkiem delikatnego detergentu, np. mydła dla dzieci. Z mocniejszymi zanieczyszczeniami poradzi sobie nierozcieńczony spirytus lub aceton – ale nie używamy zmywacza do paznokci ani płynu do sreber stołowych. Wąskie przestrzenie w załamaniach rysunku lub napisów można bardzo ostrożnie oczyścić miękką wykałaczką.

Monety pojedynczo płuczemy w plastikowym lub szklanym pojemniku, nie pocierając zbyt mocno. Czystymi palcami chwytamy za brzegi monet, aby nie pozostawić śladów na awersie ani rewersie. Po pierwszej kąpieli płuczemy eksponaty jeszcze raz, w świeżej wodzie lub acetonie, a następnie zawijamy w czystą ściereczkę, delikatnie dociskając. Nie suszymy numizmatów na powietrzu, ponieważ odparowująca woda zostawiłaby na ich powierzchni nalot. Uniknąć go pozwala zastosowanie wody destylowanej lub acetonu laboratoryjnego.

Czyszczenie monet kruszcowych

Metale szlachetne rzadko wchodzą w reakcje chemiczne. O ile więc monety miedziane, brązowe czy mosiężne stosunkowo łatwo korodują, złoto i platyna są bezpieczniejsze. Zazwyczaj wystarczy umyć je mydłem. Nieco bardziej reaktywne jest srebro, które ma tendencję do ciemnienia, szczególnie podczas przechowywania w klaserach bez kapsuł ochronnych. Uparte zabrudzenia na monetach ze srebra wysokiej próby likwiduje roztwór amoniaku. Stosować go można wyłącznie do czystego srebra; stopy z miedzią są bardzo wrażliwe na jego działanie. Czyszczenie ich jest bardzo trudne; profesjonaliści często używają do tego metod suchych, rozgrzewając metal nad palnikiem.

Specjalistyczne środki do czyszczenia monet polegają zazwyczaj na kąpielach, w których zanurzamy numizmat na ściśle określony czas. Zawieszamy go w roztworze w specjalnym koszyczku, aby płyn miał równomierny dostęp z każdej strony. Przed wyczyszczeniem szczególnie cennej monety, warto przeprowadzić próbę generalną z użyciem mniej kosztownego egzemplarza wykonanego z identycznego surowca, pochodzącego z podobnego okresu. W ten sposób upewnimy się, że nie zaszkodzimy wartościowej monecie. Usuwanie zabrudzeń z zabytkowych, unikalnych i szczególnie cennych numizmatów najlepiej pozostawić profesjonalistom, którzy dobiorą najbardziej odpowiednie środki.  Pamiętajmy, że lepiej być posiadaczem monety brudnej, niż uszkodzonej podczas mycia.