Turnieje rycerskie w średniowieczu
„Walki rycerskie to z jednej strony sport dawny, bo tradycja sięga w zasadzie XI-XII wieku, kiedy pojawiły się pierwsze buhurty, czyli walki grupowe.” – mówi Bolesław Sitek kapitan Rycerskiej Kadry Polski – „Rycerze w czasie pokoju szlifowali swoje umiejętności walcząc bronią drewnianą, zatępioną albo tak zwaną bronią fiszbinową (np. z kości wieloryba). Walczono więc bronią, która nie wyrządza szkody. Urządzano widowiskowe turnieje rycerskie, czasami zamykano całe dzielnice miasta, by odgrywać oblężenia. Dzięki takim wydarzeniom można było nie tylko szlifować umiejętności, ale również pokazać się i udowodnić, że jest się lepszym od innych. Średniowieczne zawody rycerskie miały również wymiar międzynarodowy. Zawisza Czarny był znany w Europie, między innymi dzięki takim turniejom. Innym znanym rycerzem był Wilhelm Marszałek, który jest przykładem kariery od zera do bohatera. Zaczynał na pożyczonym sprzęcie i stopniowo dzięki umiejętnościom wyrabiał sobie renomę i pozycję w tym świecie rycerskim.” – dodaje kapitan kadry.
Koronacja Władysława Jagiełły. Przeczytaj artykuł na naszym blogu
Jak wygląda współczesny sport rycerski
Dzisiejsze zbroje rycerskie są replikami uzbrojenia sprzed 600 lat, nawiązują do czasów XIV i początku XV wieku. Z jednej strony to współgra z największymi sukcesami polskiego oręża, a z drugiej wynika z faktu, że zbroje rycerskie zakrywały wówczas prawie całe ciało i takie rozwiązanie jest najbezpieczniejsze ze względu na specyfikę sportu. Współczesne zbroje rycerskie nie są oczywiście dokładnym odpowiednikiem tych średniowiecznych. To zbroje dostosowane do walk sportowych, niektóre elementy ze względów bezpieczeństwa mogą być z grubszej blachy, otwory (wizury) na oczy są większe, blacha jest ze stali hartowanej. Nie używa się też kolczugi, chroniącej przed pchnięciami, które dziś są zabronione.
We Francji czy Anglii współcześni rycerze nawiązują do czasów wojny stuletniej, okresu nieustannych walk, bitwy pod Azincourt. „My korzystamy z historycznych barw, to znaczy, że wychodzimy ze sztandarem Orła Jagiellońskiego.” - mówi Bolesław Sitek – „Francuzi na przykład nie wychodzą pod współczesną flagą Francji, tylko pod złotymi liliami, a Anglicy pod lwami.”
„Do walk rycerskich włączyliśmy przede wszystkim techniki zapaśnicze, judo, elementy MMA.” – podkreśla kapitan – „Ze współczesnego sportu czerpiemy wiedzę, jak rozwijać siłę, koordynację ruchową, wytrzymałość. Korzystamy też ze współczesnej suplementacji i innych rozwiązań XXI wieku.
Pojedynek rycerski /Fot. Sebastian Bromer/
Kategorie rywalizacji – buhurt, pojedynki, profighty
Buhurt - bardzo widowiskowe i pełne zwrotów akcji formuły, które w swoich największych formatach przypominają starcia średniowiecznych oddziałów. Nazwy kategorii wywodzą się od ilości rycerzy wychodzących do walki w pole, mamy więc: 3 na 3, 5 na 5, 10 na 10, 16 na 16, 21 na 21 i 30 na 30. Każda kategoria dopuszcza pewną liczbę zawodników jako rezerwę np. w kategorii 5vs5 cała drużyna liczy 8 zawodników - 5 wychodzi w szranki a 3 czeka na zmianę. Gra toczy się do 2 wygranych rund. O zwycięstwie decyduje obalenie drużyny przeciwnej (czyli zawodnik upada lub dotyka podłoża trzema punktami np. nogami oraz podpiera się ręką). Tutaj nie ma punktacji ciosów, gdyż te mogą padać praktycznie w nieskończoność. Gdy w szrankach znajduje się więcej rycerzy o zwycięstwie decyduje skuteczne obalenie drużyny przeciwnej. Popularnymi technikami są rzuty zapaśnicze, obalenia z wykorzystaniem impetu, siły ciosu czy współpracy w drużynie.
Pojedynki – Konkurencje toczone w formule 1na1, na mistrzostwach świata rozgrywane w formule 2 rundowej walki, gdzie o wyniku decyduje suma zadanych ciosów bronią. Najczęściej pojedynki rycerzy rozgrywane są w formule 2 razy po minucie z 30 sekundową przerwą. W przypadku, gdy różnica zdobytych punktów między zawodnikami jest mniejsza niż 2 może dojść do 30 sekundowej dogrywki. Kategorie pojedynków odpowiadają broni, od której noszą swoją nazwę:
- Miecz i Tarcza
- Miecz Długi
- Miecz i Puklerz
- Broń Drzewcowa
Dodatkową formułą jest tzw. Triathlon, czyli 3-rundowa walka, w które zawodnicy co rundę walczą inną bronią w kolejności: miecz i tarcza, miecz i puklerz, miecz długi.
Profighty - Bardziej widowiskowa odmiana starć 1na1, gdzie wachlarz dostępnych technik wychodzi daleko poza samą broń. Tutaj liczone są również mocne uderzenia tarczą (tzw. ranty), kopnięcia, walka w klinczu a nawet obalenia i walka w parterze. Między federacjami mogą istnieć różnice w regulaminie odnośnie między innymi czasu trwania parteru czy ilości rund, niemniej wszyscy stawiają na widowiskowość i wytrzymałość zawodników. Punktacja przypomina tę znaną z walk bokserskich czy gal MMA, z racji szerokiego wachlarza punktacji ten rodzaj walki dzielony jest na kategorie wagowe (dla kobiet od 65kg, dla mężczyzn od 75kg co 10kg w górę).
Mistrzostwa świata w walkach rycerskich w Danii /Fot. Sebastian Bromer/
Trening rycerzy
„Zaleca się przynajmniej jeden trening w zbroi w tygodniu. Dużo też trenujemy na tak zwanych softach, czyli w uzbrojeniu piankowym. To jest dużo tańsze, lżejsze i pozwala wprowadzać nowe techniki, które potem szlifujemy i udoskonalamy ćwicząc w zbroi.” – mówi Bolesław Sitek – „Do tego zdecydowanie warto pamiętać o treningu indywidualnym - siłowym i kondycyjnym. Mamy też grupy pod treningi kondycyjne. Na przykład w Warszawie jest grupa Knight Fit, której trening przypomina zajęcia crossfit.
Czy ktoś woli trenować w grupie czy samemu to już trochę indywidualna kwestia. Wielu ludzi przychodzi do nas z różnych sportów jak judo, zapasy, kick boxing, MMA i my wykorzystujemy w walkach tę wiedzę. Ja mam doświadczenie z szermierki sportowej, w gimnazjum chodziłem na treningi szpady i na szablę. Ale brakowało mi otoczki historycznej. I stąd moja decyzja o przystąpieniu do bractwa rycerskiego.” – podkreśla kapitan RKP.
Mistrzostwa świata w walkach rycerskich
Pierwsze mistrzostwa świata w walkach rycerskich odbyły się w 2010 roku w Chocimiu na Ukrainie. Wcześniej wiele drużyn rycerskich rozsianych po świecie spotykało się na różnych turniejach i potyczkach. Pojawiła się jednak potrzeba ustandaryzowania reguł i przepisów. Przed mistrzostwami wszystko działało w sposób bardzo nieformalny. Walki odbywały się między innymi pod Grunwaldem, na Litwie w zamku Troki, w Grodnie.
Rycerska Kadra Polski /Fot. Sebastian Bromer/
Rycerska Kadra Polski
Od 2010 w zasadzie nieprzerwanie polska reprezentacja przywozi medale z mistrzostw świata. Od początku byliśmy w czołówce w wielu kategoriach. Na przykład bracia Robert i Krzysztof Szatecki, czy Marcin Waszkielis - to byli ludzie, którzy zawsze wracali z medalami. „Bardzo mnie cieszy, że mimo upływu lat i przekazywania pałeczki nowym zawodnikom, sukcesy z nami pozostają, a starsi zawodnicy wracają jako trenerzy.” – mówi Bolesław Sitek. – „W tym roku na mistrzostwa świata do Danii pojechało 45 walczących we wszystkich kategoriach – buhurt, pojedynki, profight. Natomiast liczba walczących w Polsce to drugie tyle, czyli powiedzmy niecała setka.
Pojedynkowców będzie dużo więcej. Pojedynki rycerskie też łatwiej trenować, bo wystarczą dwie osoby. Pojedynkowców może być nawet 300-400 osób.” – dodaje kapitan.
Kapitanowie kadry to ludzie z doświadczeniem w walkach rycerskich, ale też z wiedzą, jak dobierać i zarządzać ludźmi w polu walki. Większość kapitanów w kadrze to kapitanowie drużyn klubowych.
"Walki rycerskie to sport pasjonatów, w tym sensie, że każdy musi pokryć koszty związane z ekwipunkiem, z zbroją, z bronią, dojazdem na miejsce. Oczywiście jako kapitan kadry staram się szukać różnych sponsorów i rozwiązań, które by ułatwiły kwestie logistyczne.” – mówi Bolesław Sitek. - "W Polsce mamy dobrą sytuację, jeśli chodzi o przygotowanie zbroi, bo mamy kilku płatnerzy w kraju, którzy się tym zajmują, przygotowując zbroję pod wymiary zawodnika.”
Rekordowe Mistrzostwa Świata w Danii
Rycerska Kadra Polski w dniach 23-26.07 walczyła w 20 kategoriach przez 4 dni. Na zawodach pojawiło się ponad 500 zawodników z ponad 30 krajów. To najlepszy wynik w historii Kadry - do domu przywieźliśmy 16 medali, z czego aż 10 złotych. „Niesamowicie cieszy nas taki wynik, ponieważ potwierdza założenia przygotowawcze postawione przez kapitanów. Reprezentacja Polski stanęła na szczycie klasyfikacji medalowej, dominując tegoroczne zawody.” – mówi kapitan kadry.
Rycerska Kadra Polski /Fot. Sebastian Bromer/
Polska Liga Walk Rycerskich
Polska Liga Walk Rycerskich skupia 7-8 drużyn buhurt z całego kraju. Spotykają się one na serii turniejów rycerskich. Można powiedzieć, że to jest ekstraklasa, która wyłania mistrza Polski.
„Jeśli ktoś jest zainteresowany tym sportem, chciałby spróbować swoich sił, to najprościej sprawdzić na stronie rycerskiej kadry albo na naszych mediach społecznościowych mapki z klubami i po prostu przyjść, zobaczyć, czy to nam pasuje i czy się nam podoba.” – mówi Bolesław Sitek.
Pojedynek rycerski /Fot. Sebastian Bromer/
Skarbnica Narodowa sponsorem Rycerskiej Kadry Polski
W lipcu 2026 roku Skarbnica Narodowa dołączyła do sponsorów Rycerskiej Kadry Polski, reagując na potrzeby kadry przed mistrzostwami świata.
„Bardzo cieszymy się, że możemy wspierać taką szlachetną inicjatywę łącząca tradycję walk średniowiecznych ze współczesnym sportem. Mamy nadzieję, że nie tylko pomożemy rycerzom w zakresie potrzeb logistycznych, ale będziemy mogli również przyczynić się do popularyzacji tego spektakularnego sportu” – mówi Szymon Majewski, PR Manager Skarbnicy Narodowej.
Wśród sponsorów kadry są między innymi: Muzeum Grunwald, GoHurt, Forged Swords, Historicum, Spes Medieval Market, Obsidian Transfer.
Link do strony Rycerskiej kadry Polski: https://rycerska-kadra.pl/
Facebook Rycerskiej kadry Polski: https://www.facebook.com/rycerskakadra